Khoa học 4/3 tuần 23 Tiểu học thân nhân trung BÀI 46: BÓNG TỐI Bài 47 Ánh Sáng

TUẦN 23                                    

KHOA HỌC

BÀI 46: BÓNG TỐI

I/ MỤC TIÊU:

  1. Kiến thức

– Hiểu được bóng tối của vật thay đổi về hình dạng, kích thước khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật đó thay đổi.
2. Kĩ năng

3. Thái độ

– GD HS ngồi học đảm bảo mật độ ánh sáng cho mắt.

  1. TÌM HIỂU VỀ BÓNG TỐI:

1/ Yêu cầu HS làm thí nghiệm:

Lần 1:

– Đặt một tờ bìa to phía sau quyển sách với khoảng cách 5cm. Đặt đèn pin thẳng hướng với quyển sách đặt trên mặt bàn và bật đèn.

– Các em thấy bóng tối xuất hiện ở đâu? Bóng tối có hình dạng như thế nào?

→ Các em sẽ thấy bóng tối xuất hiện phía sau quyển sách. Bóng tối có hình dạng giống như hình quyển sách.

Lần 2:

– Đặt một tờ bìa to phía sau vỏ hộp với khoảng cách 5cm. Đặt đèn pin thẳng hướng với quyển sách đặt trên mặt bàn và bật đèn.

→ Các em sẽ thấy bóng tối xuất hiện phía sau vỏ hộp. Bóng tối có hình dạng giống như hình vỏ hộp. Bóng của vỏ hộp sẽ to dần lên khi dịch đèn lại gần vỏ hộp.

2/ Ánh sáng có truyền qua quyển sách hay vỏ hộp không?

Ánh sáng không thể truyền qua quyển sách hay vỏ hộp được.

3/ Những vật không cho ánh sáng truyền qua gọi là gì?

Những vật không cho ánh sáng truyền qua gọi là vật cản sáng.

4/ Bóng tối xuất hiện ở đâu?

Bóng tối xuất hiện ở phía sau vật cản sáng.

5/ Khi nào bóng tối xuất hiện?

6/ Bóng tối xuất hiện khi vật cản sáng được chiếu sáng.

Kết luận: Khi gặp vật cản sáng, ánh sáng không truyền qua được nên phía sau vật có một vùng không nhận được ánh sáng truyền tới, đó chính là vùng bóng tối.

III/ TÌM HIỂU SỰ THAY ĐỔI VỀ HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA BÓNG TỐI:

1/ Qua thí nghiệm trên, theo em, hình dáng, kích thước của bóng tối có thay đổi không? Khi nào nó sẽ thay đổi?

Qua thí nghiệm trên, các em thấy hình dạng, kích thước của bóng tối có thay đổi. Nó thay đổi khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật cản sáng thay đổi.

2/ Tại sao vào ban ngày, khi trời nắng, bóng của ta lại tròn vào buổi trưa, dài theo hình người vào buổi sáng hoặc buổi chiều? Các em hãy quan sát thử nhé.

Bóng của vật sẽ xuất hiện ở phía sau vật cản sáng khi nó được chiếu sáng. Vào buổi trưa khi Mặt trời chiếu sáng ở phương thẳng đứng thì bóng sẽ ngắn lại và ở ngay dưới vật. Buổi sáng, Mặt trời mọc ở phía Đông nên bóng của vật sẽ dài ra, ngả về phía Tây. Buổi chiều, Mặt trời chếch về hướng Tây nên bóng của vật sẽ dài ra, ngả về phía Đông.

Các em hãy cùng làm thí nghiệm sau:

Chiếu ánh đèn vào chiếc bút bi được dựng thẳng đứng trên mặt bìa. Em hãy chiếu đèn sáng ở phía trên chiếc bút bi. Sau đó chiếu đèn sáng từ bên trái xuống bút bi, chiếu ánh sáng đèn từ phía bên phải xuống bút bi.

3/ Qua các thí nghiệm trên, em thấy bóng của vật thay đổi khi nào?

Bóng của vật thay đổi khi vị trí của vật chiếu sáng đối với vật đó thay đổi.

4/ Làm thế nào để bóng của vật to hơn?

Muốn bóng của vật to hơn, ta nên đặt vật gần với vật chiếu sáng.

Kết luận: Do ánh sáng truyền theo đường thẳng nên bóng của vật phụ thuộc vào vật chiếu sáng hay vị trí của vật chiếu sáng.

 

Dặn dò: Để chuẩn bị cho bài học sau “Ánh sáng cần cho sự sống”, các em chuẩn bị:

– Nhiệm vụ 1:  Trồng 2 cây non nhỏ vào 2 chiếc ly, tưới nước hàng ngày. Một cây đặt ở nơi có ánh sáng, một cây đặt vào góc tối nhất của gầm giường.

– Nhiệm vụ 2: Gieo hạt đậu vào cốc và đặt cốc trong bóng tối có để 1 đèn điện phía trên hoặc cho vào hộp giấy nằm ngang mở nắp.

Các em thử thực hiện xem điều gì sẽ xảy ra nhé.

TUẦN 23

Người soạn: Nguyễn Thị Thu Hoàn

 KHOA HỌC

BÀI 45: ÁNH SÁNG

  1. MỤC TIÊU:
  2. Kiến thức

– Nêu được ví dụ về  các vật tự phát sáng và các vật được chiếu sáng.

+ Vật tự phát sáng : Mặt trời, ngọn lửa,…

+ Vật được chiếu sáng : Mặt trăng, bàn ghế , …

– Nêu được một số vật cho ánh sáng truyền qua và một số vật không cho ánh sáng truyền qua.

– Nhận biết được ta chỉ nhìn thấy vật khi có ánh sáng từ vật truyền tới mắt.

  1. Kĩ năng

– Thực hành làm được các thí nghiệm để phát hiện kiến thức.

  1. Thái độ

– Có ý thức học tập nghiêm túc, sáng tạo

  1. VẬT TỰ PHÁT SÁNG VÀ VẬT ĐƯỢC PHÁT SÁNG:

1/ Ban ngày:

– Vật tự phát sáng: Mặt trời

– Vật được chiếu sáng: bàn ghế, gương, quần áo, sách vở, đồ dùng,…

2/ Ban đêm:

– Vật tự phát sáng: ngọn đèn điện, con đom đóm.

– Vật được chiếu sáng: Mặt trăng, gương, bàn ghế, tủ,…

Kết luận: Ban ngày, vật tự phát sáng duy nhất là Mặt trời, còn tất cả mọi vật khác được Mặt trời chiếu sáng. Ánh sáng từ Mặt trời chiếu lên tất cả mọi vật nên ta dễ dàng nhìn thấy chúng. Vào ban đêm, vật tự phát sáng là ngọn đèn điện khi có dòng điện chạy qua. Còn Mặt trăng cũng là vật được chiếu sáng, là do được Mặt trời chiếu sáng. Mọi vật mà chúng ta nhìn thấy ban đêm là do được đèn chiếu sáng hoặc do ánh sáng phản chiếu từ Mặt trăng chiếu sáng.

III/ ÁNH SÁNG TRUYỀN THEO ĐƯỜNG THẲNG:

1/ Nhờ đâu mà ta có thể nhìn thấy vật?

– Ta có thể nhìn thấy vật là do vật đó tự phát sáng hoặc có ánh sáng chiếu vào vật đó.

2/ Ánh sáng truyền theo đường thẳng hay đường cong?

Các em làm thí nghiệm: Chọn 1 vị trí giữa nhà để đứng và chiếu đèn pin xem ánh sáng của đèn pin sẽ đi đến những đâu (Chú ý vặn cho ánh sáng đèn pin tụ lại càng nhỏ càng tốt).

→ Các em sẽ thấy ánh sáng đến được điểm dọi đèn vào.

Các em quan sát thử:

– Khi các em chiếu ánh đèn về phía trước thì phía sau có sáng không?

– Khi các em chiếu ánh đèn vào góc phải thì góc trái có sáng không?

Kết luận: Sau khi làm thí nghiệm, các em sẽ thấy ánh sáng truyền theo đường thẳng.

IV/ VẬT CHO ÁNH SÁNG TRUYỀN QUA VÀ VẬT KHÔNG CHO ÁNH SÁNG TRUYỀN QUA

Các em làm thí nghiệm:

Bước 1: Lần lượt đặt ở khoảng giữa đèn và mắt.

+ Một tấm bìa.

+ Một quyển vở.

+ Một tấm kính thủy tinh.

+ Một thước mêka (nhựa trong).

+ Một chiếc hộp sắt.

Bước 2: Bật đèn pin để phía sau các đồ vật, xem những đồ vật nào ta có thể nhìn thấy ánh sáng của đèn.

Sau khi làm thí nghiệm, các em sẽ thấy:

+ Các vật cho ánh sáng truyền qua: thước kẻ mêka (nhựa trong), tấm kính thủy tinh.

+ Các vật không cho ánh sáng truyền qua: tấm bìa, quyển vở, chiếc hộp sắt.

Câu hỏi: Ứng dụng liên quan đến các vật cho ánh sáng truyền qua và những vật không cho ánh sáng truyền qua người ta đã làm gì?

– Ứng dụng sự liên quan, người ta đã làm các loại cửa bằng kính trong, kính mờ hay làm cửa gỗ.

Kết luận:

Ánh sáng truyền theo đường thẳng và có thể truyền qua các lớp không khí, nước, thủy tinh, nhựa trong. Ánh sáng không thể truyền qua các vật cản sáng như: tấm bìa, tấm gỗ, quyển sách, chiếc hộp sắt hay hòn gạch,…

Ứng dụng tính chất này người ta đã chế tạo ra các loại kính vừa che bụi mà vẫn có thể nhìn được, hay chúng ta có thể nhìn thấy cá bơi, ốc bò dưới nước,…

V/ MẮT NHÌN THẤY VẬT KHI NÀO?

1/ Các em làm thử thí nghiệm:

Lấy một cái hộp rồi bỏ vào trong đó 1 cái đèn và 1 vật nhỏ gần đáy hộp. Các em thử xem:

– Khi đèn trong hộp chưa sáng, em có nhìn thấy vật không?

– Khi đèn sáng, em có nhìn thấy vật không?

+ Không có gì che mặt ta.

+ Vật đó ở gần mắt.

Sau khi làm thí nghiệm, các em sẽ thấy: Mắt ta chỉ có thể nhìn thấy vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt. Chẳng hạn khi đặt vật trong hộp kín và bật đèn thì vật đó vẫn được chiếu sáng, nhưng ánh sáng từ vật đó truyền đến mắt lại bi cản bởi quyển vở nên mắt không nhìn thấy vật trong hộp. Ngoài ra, để nhìn thấy vật cũng cần phải có điều kiện về kích thước của vật và khoảng cách từ vật tới mắt. Nếu vật quá bé mà lại để quá xa tầm nhìn thì bằng mắt thường chúng ta không thể nhìn thấy được.

 

Qua bài học này các em cần hiểu:

– Ánh sáng truyền theo đường thẳng.

– Ánh sáng truyền qua các vật như thế nào?

– Khi nào mắt ta nhìn thấy vật?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *